Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qaýlysy №749

  2016 jylǵy 29 qarasha  Astana, Úkimet Úıi Atyraý oblysy Atyraý qalasynyń Bas jospary  (negizgi erejelerdi qosa alǵanda) týraly «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys qyzmeti týraly» 2001 jylǵy 16 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 19-babyna sáıkes jáne Atyraý oblysynyń Atyraý qalasyn keshendi damytýdy qamtamasyz etý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti qaýly etedi: 1. Qosa berilip otyrǵan Atyraý oblystyq jáne Atyraý qalalyq máslıhattary maquldaǵan Atyraý oblysy Atyraý qalasynyń Bas josparynyń jobasy (negizgi erejelerdi qosa alǵanda) bekitilsin. 2. «Atyraý qalasynyń bas jospary týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2002 jylǵy 6 tamyzdaǵy № 880 qaýlysynyń kúshi joıyldy dep tanylsyn. 3. Osy qaýly alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen bastap qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri B. SAǴYNTAEV Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2016 jylǵy 29 qarashadaǵy №749 qaýlysymen bekitilgen Joba Atyraý oblysy Atyraý qalasynyń bas jospary (negizgi erejelerdi qosa alǵanda) 1. Jalpy erejeler Atyraý oblysy Atyraý qalasynyń bas jospary (budan ári – Bas jospar) Qazaqstan Respýblıkasynyń «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys qyzmeti týraly», «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý týraly» zańdarynyń, Jer kodeksi, Ekologııalyq kodeks pen qala qurylysyn josparlaý salasyna qatysty Qazaqstan Respýblıkasynyń basqa da zańnamalyq aktileri men normatıvtik qujattarynyń talaptaryna sáıkes ázirlendi. Bas jospardy ázirleýge Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń 2011 jylǵy 21 shildedegi № 118 Jarlyǵymen bekitilgen Eldi aýmaqtyq-keńistikte damytýdyń 2020 jylǵa deıingi boljamdy shemasynyń, Qazaqstan Respýblıkasy О́ńirlik damý mınıstriniń 2013 jylǵy 31 jeltoqsandaǵy № 403 buıryǵymen bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyn uıymdastyrýdyń bas shemasynyń, Atyraý oblysynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý baǵdarlamasynyń jáne Atyraý qalasynyń damýyna qatysty basqa da memlekettik jáne óńirlik baǵdarlamalardyń materıaldary negiz boldy. Bas josparda mynadaı jobalyq kezeńder qabyldanǵan: qurylystyń birinshi kezeńi - 2020 jylǵa deıin; Bas jospardyń eseptik merzimi - 2030 jylǵa deıin; boljamdyq (tujyrymdamalyq) kezeń - jylǵa deıin. 2. Bas jospardyń maqsaty Bas jospar Atyraý qalasynyń aýmaqtyq damýynyń, sáýlet-josparlaý qurylymyn qalyptastyrýdyń, aýmaqty fýnksıonaldyq-qala qurylysy aımaqtaryna bólýdiń uzaq merzimdi perspektıvalaryn, jalpy qalalyq maqsattaǵy obektilerge qyzmet kórsetý men ornalastyrý júıesin uıymdastyrý, kóshe-jol jelileri men kóliktik qyzmet kórsetýdi, ınjenerlik ınfraqurylymdy damytý boıynsha qaǵıdattyq sheshimderdi, aýmaqty ınjenerlik qorǵaý jáne daıyndaý boıynsha usynystardy, ekologııalyq ahýaldy jaqsartý jónindegi qala qurylysy is-sharalaryn aıqyndaıdy. Bas jospar: 1) qalany áleýmettik-ekonomıkalyq damytýdyń birinshi kezektegi jáne perspektıvalyq baǵdarlamalaryn; 2) qala aýmaǵyn egjeı-tegjeıli josparlaý jáne qurylys salý jobalaryn; 3) qoǵamdyq, iskerlik, mádenı jáne saýyqtyrý ortalyqtaryn damytý josparlaryn; 4) turǵyn úı, óndiristik jáne kommýnaldyq-qoıma aýmaqtaryn rekonstrýksııalaý jáne damytý baǵdarlamalaryn; 5) tarıhı qurylysty, tarıhı jáne mádenı mura obektilerin saqtaý, uqypty paıdalaný jáne sabaqtas damytý josparlaryn; 6) rekreasııalyq aımaqtar aýmaǵyn damytý baǵdarlamalaryn; 7) qalalyq ortany keshendi abattandyrý jáne estetıkalyq uıymdastyrý josparlaryn ázirleýge negiz bolyp tabylady 3. Áleýmettik-ekonomıkalyq damytýdyń negizgi baǵyttary Uzaq merzimdi perspektıvada ónerkásipti damytý Qazaqstan men Atyraý oblysynyń Indýstrııalandyrý kartasyna sáıkes serpindi jobalardy iske asyrýǵa baǵyttalǵan eksporttyq ınnovasııalyq-tehnologııalyq áleýettiń artýymen baılanysty. Iri kásiporyndarmen qatar negizgi munaı-hımııa ónimderin qosymsha óńdeý salasyndaǵy shaǵyn jáne orta bıznes kásiporyndarynyń qurylysy josparlanýda. Bekire tuqymdas balyqtar sanynyń azaıý úrdisi jaǵdaıynda kásipshiliktiń balamasy retinde taýarly balyq sharýashylyǵyn damytý kózdelýde. Jaıyq-Kaspıı basseınindegi taýarly balyq sharýashylyǵyna birtindep qaıta baǵdarlaný balyq salasynyń ekonomıkalyq áleýetin arttyrýǵa baǵyttalǵan. О́ńirde halyq sanynyń ósýine baılanysty tamaq ónimderine qajettilikti qanaǵattandyrýǵa baǵyttalǵan ósimdik sharýashylyǵy men mal sharýashylyǵy boıynsha agroónerkásiptik keshendi serpindi damytý kózdelýde. Halyqty mal sharýashylyǵy ónimderimen azyq-túliktik qamtamasyz etý úshin bolashaqta bordaqylaý sharýashylyǵy bazasynda ónerkásiptik mal sharýashylyǵy júıelerin paıdalaný damıdy. Aýyl sharýashylyǵyndaǵy jylyjaı-kóshethanalyq mamandaný bolashaqta odan ári damıdy. Kókónister men jemis-jıdek daqyldaryn ósirý boıynsha jańa tehnologııalardy engizý qala halqyn jyl boıy ekologııalyq taza balǵyn kókónistermen qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Jobada aldaǵy jyldary jańa obektiler salý esebinen áleýmettik salany damytý usynylady, qoldanystaǵylaryn múmkindiginshe jóndeý, rekonstrýksııalaý jáne jańǵyrtý kózdelip otyr. Bas josparda oblysqa mádenı-turmystyq qyzmet kórsetý ortalyǵy retinde damytýdy eskere otyryp, qalanyń áleýmettik salasyn normatıvtik kórsetkishterge deıin jetkizý usynylady. Perspektıvada Atyraý qalasy Atyraý oblysynyń iri ákimshilik, ekonomıkalyq jáne mádenı ortalyǵy, Qazaqstannyń batys óńiriniń ınjenerlik-kóliktik logıstıkalyq toraby jáne óńiraralyq ortalyǵy retinde qaralady. 1. Demografııa jáne halyqtyń jumyspen qamtylýy Qazirgi kezde Atyraý qalasynda 221,3 myń adam turady. Demografııalyq tásilmen aıqyndalǵan perspektıvadaǵy halyq sany esepti merzimde 350,0 myń adamdy quraıdy. Bas jospardyń aýmaqty josparly uıymdastyrý jáne ekonomıkany damytý boıynsha jobalyq usynystaryn, qalalyq ortany jaqsartý jónindegi sharalar keshenin iske asyrý prosesi qala halqynyń jumyspen qamtylý deńgeıin ósirýge yqpal etetin bolady. 2. Azamattyq-turǵyn úı qurylysy Esepti merzimde turǵyn úı qorymen ortasha qamtamasyz etýdiń jalpy alańy adam basyna 30 sharshy metr kóleminde qabyldanǵan. Bas josparda turǵyn úılerdi mynadaı qurylys aımaǵyna bólý qabyldanǵan: 1) úı-jaılyq ýchaskeleri bar – 2294,85 myń sharshy metr – 57,8 %; 2) az qabatty (2-3 qabatty) – 258,15 myń sharshy metr – 6,5 %; 3) orta jáne kóp qabatty (4-6 qabatty jáne odan joǵary) – 1417,62 myń sharshy metr – 35,7 %. Turǵyn úı qurylysy ıpotekalyq, mýnısıpaldyq, kredıttik, elıtalyq turǵyn úılerdi qosa alǵanda, halyqtyń barlyq toptaryn qamtamasyz etýge baǵdarlanǵan. Jobalyq kezeńde turǵyn úı qurylysyn damytý úshin qajetti aýmaq 3477,8 gektardy quraıdy, onyń ishinde birinshi kezekke – 1407,9 gektar, onyń 1210,8 gektaryn úı-jaı qurylysy quraıdy. Jańa jeke turǵyn úı qurylysyn qalanyń oń jaǵalaýy (254,7 gektar) jáne sol jaǵalaýy (956,1 gektar) bóligindegi bos aýmaqtarǵa ornalastyrý kózdeledi. Negizgi tehnıkalyq-ekonomıkalyq kórsetkishterde Qazaqstan Respýblıkasynyń Indýstrııa jáne saýda mınıstrligi Qurylys jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq isteri komıtetiniń 2009 jylǵy 13 qańtardaǵy № 31 buıryǵymen bekitilip, 2009 jylǵy 1 maýsymnan bastap qoldanysqa engizilgen QR QNjE 3.01-01-2008* «Qala qurylysy. Qalalyq jáne aýyldyq eldi mekenderdi josparlaý jáne qurylysyn salý» talaptaryna sáıkes oryndalǵan qoǵamdyq maqsattaǵy nysandarǵa qajettilik esepteýleri keltirilgen. Qalada esepti merzimde syıymdylyǵy 19820 oryn jańa balabaqshalar jáne 35400 oqýshyǵa arnalǵan jalpy bilim beretin jańa mektepter, aýysymyna 8087 kelýshige arnalǵan emhanalar, 1201 tósektik aýrýhana keshenderi jáne basqa da áleýmettik máni bar obektiler salý kózdelip otyr. Jobada esepti merzimge deıin qoǵamdyq maqsattaǵy obektiler jelisiniń jumysyn odan ári jetildire jáne qyzmetiniń jańa nysandaryn engize otyryp, olardy saqtaý jáne damytý kózdelgen. Bas josparda jobalaýdyń aldaǵy kezeńderinde eskertkish ýchaskeleriniń shekaralaryn jáne qalanyń tarıhı qurylysyn retteý aımaǵyn belgileı otyryp, jobalyq merzimde qaladaǵy barlyq tarıh, mádenıet jáne sáýlet eskertkishterin saqtaý, ońaltý kózdelgen. 3. Ekonomıkalyq qyzmet Qala ekonomıkasy damý satysynda jáne onyń jaqyn bolashaqta ındýstrııalyq-servıstik, ınnovasııalyq, kóliktik-logıstıkalyq, ǵylymı, qarjylyq, mádenı jáne týrıstik ortalyq bolý áleýeti zor. Ekonomıkalyq keshenniń damýyndaǵy perspektıvalyq salalyq baǵdarlaný bar resýrstardan týyndaıdy jáne mynadaı: 1) óndirý salasyn damytý (munaı jáne gaz óndirý) jáne shıkizat baǵytynan daıyn ónim óndirýge aýysý; 2) eksportqa baǵdarlanǵan ónim shyǵaratyn óńdeý salasyn damytý; 3) agrarlyq-ónerkásip sektory men balyq sharýashylyǵyn damytý; 4) kóliktik-logıstıkalyq keshenderdi uıymdastyrý; 5) ónerkásiptiń ınnovasııalyq jáne ǵylymdy qajet etetin salalary; 6) týrızm ındýstrııasy; 7) ekologııalyq taza qurylys materıaldaryn óndiretin qurylys salasyn damytý; 8) tirshilikti qamtamasyz etý salasyn jáne áleýmettik salany damytý; 9) memleket pen bıznestiń yntymaqtastyǵyn kúsheıtý negizinde kásipkerlik ınfraqurylymdy damytý; 10) Atyraý oblysynyń ǵylymı-tehnıkalyq jáne bilim berý ortalyǵyn damytý; 11) qarjy jáne saýda ortalyǵyn damytý baǵyttarymen aıqyndalady. О́nerkásiptik áleýetti damytýdaǵy anaǵurlym basym baǵyttarǵa: 1) «Ulttyq ındýstrııalyq munaı-hımııa tehnoparki» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵyn uıymdastyrý; 2) sút, et ónimderi, syra, shyryndar, sý óndirý boıynsha tamaq ónerkásibi kásiporyndarynyń qýatyn keńeıtý, sondaı-aq qalanyń azyq-túlik kesheniniń ınfraqurylymyn – jylyjaı keshenderin, servıstik-daıyndaý pýnktterin qalyptastyrý; 3) mashına jasaý kásiporyndaryn tehnologııalyq qaıta jabdyqtaý; 4) farmasevtıka ónerkásibindegi aıtarlyqtaı damý; 5) jalpy salalyq baǵyt boıynsha óndiristik sektor bolyp uıymdastyrylǵan ónerkásiptik kásiporyndar kesheni bar ındýstrııalyq aımaqtar qurýdy uıymdastyrý jatady. 4. Qala qurylysyn damytý 1. Aýmaqty sáýlettik-josparlaýdy uıymdastyrý Bas jospardy ázirleý kezeńinde Atyraý qalasynyń aýmaǵy 16566,0 gektardy qurady. Bas josparda esepti merzimniń sońyna qaraı qalanyń aýmaǵy 45871,0 gektar bolyp aıqyndaldy, qalanyń quramyna Atyraý qalalyq ákimshiliginiń 16 qala mańy aýyly jáne Mahambet aýdanynyń 2 aýyly kiredi. Mahambet aýdanynan qosylǵan jer aýdany 7145,0 gektardy quraıdy. Aýmaqtyń perspektıvadaǵy sáýlet-josparlaýyn uıymdastyrý qalyptasqan qalany fýnksıonaldyq aımaqtarǵa bólýdi, qazirgi kúrdeli turǵyn úı jáne qoǵamdyq qurylys qoryn, kóshe-jol jelisin, ózen boıyndaǵy kógaldandyrylǵan keńistikti, tabıǵı-klımattyq jaǵdaı men josparlaýdaǵy shekteýler eskerile otyryp aıqyndaldy. Jaıyq ózeni qalany eki bólikke: oń jaǵalaýǵa jáne sol jaǵalaýǵa bóledi. Atyraý qalasynyń Jaıyq ózeniniń eki jaǵalaýynda ornalasýy qalanyń josparlaný qurylymyn aldyn ala aıqyndady. О́zen keńistiktegi ortalyqty uıymdastyrýda negizgi ról atqarady jáne jalpy qalalyq ortalyqtyń barlyq júıesi shyǵatyn qalanyń negizgi kompozısııalyq ózegi bolyp tabylady. Perspektıvada turǵyn úı qurylysynyń negizgi alańy temir joldyń soltústigine qaraı ornalasady, onda jańa turǵyn aýdandar men keshenderdi uıymdastyrý boljanyp otyr. Boıynda orta qabatty turǵyn úıler men qyzmet kórsetý obektilerin salý kózdelip otyrǵan Mol­da­ǵulova kóshesin soltústikke qaraı jalǵastyrý - oń jaǵalaý aýdanyndaǵy negizgi josparlaý ózegi bolady. Sol jaǵalaýda salyna bastaǵan az qabatty qurylysty aıaqtap, Jaıyq ózeni men Atyraý-Inderbor magıstrali arasyndaǵy bos aýmaqtardy ıgerý, sondaı-aq magıstraldan shyǵysqa qaraı bos aýmaqtardy paıdalaný usynylady. Jańa aýmaqtarda negizinen úı-jaılyq qurylys júrgiziletin bolady, al kópqabatty jáne ortaqabatty qurylystardy jańa jalpyqalalyq kishi ortalyqtar aınalasynda, jaǵalaý mańyndaǵy aımaqtar boıymen jáne negizgi jalpyqalalyq magıstraldar boıymen salý boljanyp otyr. Jobada qalanyń qazirgi bóligi – shartty túrde qalanyń eski bóligi negizinen saqtalyp, keshendi rekonstrýksııalaý esebinen qalanyń qazirgi bóliginiń sáýlet keıpin odan ári jaqsartý jáne abattandyrý jalǵastyrylady, qundylyǵy joq turǵyn úı qoryn buzý jáne ákimshilik-basqarý, mádenı-oıyn-saýyq ortalyqtaryn, qonaq úı keshenderin, qarjy-iskerlik ofısterdi, sondaı-aq kópqabatty turǵyn úıler salýdy kózdeý boljanyp otyr. Sáýlet-josparlaý sheshimi boıynsha qala ónerkásiptik jáne turǵyn aýmaqtarǵa aıqyn bólingen. Turǵyn aýmaqtar Jaıyq ózeniniń boıymen damı túsýde, al ónerkásiptik aýmaqtar qazirgi alańdarda, sol sııaqty qalaǵa kiretin magıstraldar boıymen batys pen shyǵys baǵyttarda damýda. Bas josparda perspektıvada ónerkásiptik aýdandardy saqtap qalý, olardy retke keltirý jáne jeldiń baǵytyna sáıkes odan ári damytý, sondaı-aq Atyraý qalasynyń soltústik-shyǵysyna qaraı Qarataban razezi aýdanynda hımııa salasynyń jańa kásiporyndarynan quralatyn ónerkásiptik aýdan uıymdastyrý kózdeledi. Bas josparda rezervtik turǵyn aýmaqtardy Jaıyq ózeniniń qos jaǵalaýymen soltústikke qaraı, al ónerkásiptik-qoımalyq kásiporyndarǵa arnalǵan rezervtik aýmaqtardy qalaǵa kiretin magıstraldar boıyna batys jáne shyǵys baǵyttarda ornalastyrý usynylady. Jobada qala shetindegi jáne jaıylma aýmaqtardaǵy ósip turǵan jasyl jelekterdi barynsha saqtaı otyryp, rekreasııalyq maqsattaǵy obektilerdi damytý, túrli maqsattaǵy jasyl jelekter júıesin (saıabaqtardy, gúlzarlardy, jelekjoldardy, arnaıy jáne sanıtarııalyq-qorǵaý aımaqtaryn) qalyptastyrý kózdeledi. Tutas alǵanda bastapqy jyly qurylys salynǵan jáne salynbaǵan aýmaqtyń araqatynasy tıisinshe 79,7% jáne 20,3% qurady, al esepti merzimge qaraı 57,9% jáne 42,1% quraıdy. Aýmaqty paıdalaný boıynsha araqatynasty ózgertý qala mańy aýyldyq okrýgteri men Mahambet aýdanynyń jerlerin ıelikten shyǵarý jáne qosý esebinen josparlanyp otyr. Jalpyqalalyq jáne aýdandyq magıstraldar júıesi qalyptasqan kóshe-jol jelisin barynsha paıdalaný, josparly jáne turǵyn aýdandar, ónerkásiptik aımaqtar men syrtqy joldar arasyndaǵy utymdy kólik qatynasyn qura otyryp qabyldanǵan. 2. Qala qurylysy aımaqtaryna bólý Qala aýmaqtaryn qala qurylysy aımaqtaryna bólý mynalarǵa: 1) qolaıly jáne qaýipsiz ómir súrý ortasyn qurýǵa; 2) ekologııalyq ahýaldy jaqsartýǵa; 3) aýmaqtardy qaýipti tabıǵı jáne tehnogendik prosester áserinen qorǵaýǵa; 4) qalanyń aýmaqtyq múmkindikteriniń tarıhı jáne tabıǵı erekshelikteri negizinde qalanyń keńistik tujyrymdamasyn qalyptastyrýǵa; 5) jasyl ekpeler men qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar júıesi – «qalanyń tabıǵı qańqasyn» qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Josparlaýdaǵy shekteýler men aýmaqtardy ýaqtyly paıdalanýdy eskere otyryp, árbir josparlanatyn aýmaqtyq birliktiń fýnksıonaldyq maqsaty jáne paıdalaný qarqyndylyǵy aıqyndaldy. Qala aýmaǵy mynadaı fýnksıonaldyq aımaqtarǵa bólingen: 1) turǵyn úı aımaǵy; 2) qoǵamdyq (qoǵamdyq-iskerlik) aımaq; 3) rekreasııalyq aımaq; 4) ınjenerlik jáne kóliktik ınfraqurylym aımaqtary; 5) ónerkásiptik (óndiristik) aımaqtar; 6) arnaıy maqsattaǵy aımaqtar; 7) sanıtarııalyq-qorǵaý aımaqtary; 8) rezervtik aýmaqtar (qala qurylysy resýrstary). Árbir qala qurylysy aımaǵy úshin olardy paıdalaný jáne qoldanýǵa shekteý qoıý boıynsha reglamentter aıqyndalǵan. 5. Kóliktik ınfraqurylym Syrtqy baılanystar temirjol, avtomobıl, áýe, sý kólikterimen, sondaı-aq qubyrjol arqyly qamtamasyz etiledi. Atyraý qalasy men qala mańy aımaǵynyń shekaralaryndaǵy temirjol kóligi magıstraldy temirjol jelileri men «Qazaqstan temir joly» ulttyq kompanııasy» aksıonerlik qoǵamy stansııalarynan, sondaı-aq jalǵastyrýshy jáne kirme joldardan turady. Áýe kóligi. Qazirgi ýaqytta búkil Atyraý oblysynda bir áýejaı – «Atyraý qalasynyń halyqaralyq áýejaıy» aksıonerlik qoǵamy jumys isteıdi. Jasandy ushý-qoný jolaǵy úlken jáne óte úlken júk kóteretin ushaqtardy qabyldaýǵa arnalǵan. Qazirgi kezde áýejaıdyń júk jáne jolaýshylar termınaldary qurylysynyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesi ázirlenýde. Sý kóligi. «Atyraýózenporty» aksıonerlik qoǵamynyń saǵalyq porty men oǵan kelip tireletin temirjol perspektıvada saqtalady. Qubyrjol kóligi. Qoldanystaǵy qubyrjol kóligi joba shekaralarynda magıstraldy jerasty munaı qubyrlary men munaı aıdaý stansııalarynan, sondaı-aq gaz qubyrlary men kompressorlyq stansııalardan turady. Avtomobıl kóligi. Atyraý qalasyna ortaq jelidegi halyqaralyq, respýblıkalyq, oblystyq jáne aýdandyq mańyzy bar birqatar avtomobıl joldary kelip shektesedi. Atyraý qalasynan tranzıttik kólik aǵyndaryn shyǵarý úshin qalany aınalyp ótetin, uzyndyǵy 70,0 km aınalma jol jobalanǵan. Soltústik jartylaı aınalma joldyń uzyndyǵy – 26,0 km, onda eki deńgeıli 4 jol aıyryǵy bar, olardy salý esepti merzimge josparlanǵan. Kóshe-jol jelisi. Qalanyń barlyq kóshe-jol jelisi synyptaý boıynsha jalpy qalalyq jáne aýdandyq qozǵalystaǵy magıstraldy joldarǵa, magıstraldy kóshelerge, jergilikti mańyzy bar kósheler men joldarǵa bólingen. Jobada kóldeneń beıinniń 12 tıpi ázirlengen. Bas jospar kezeńine kóshe-jol jelisiniń ósýi bastapqy jylǵa qaraǵanda 377 km quraıdy. Kópir ótkelderi. Jańa jobalanatyn qurylysta 6 avtojol jáne 2 jaıaý júrginshiler kópirin salý kózdelip otyr. Kólik aıryqtary. Bas josparda eki deńgeıli 15 jol aıryǵy kózdelgen: avtojol – 12, temirjol ótkeli -3. Jolaýshylar kóligi. Birinshi kezek kezeńinde avtobýs jolaýshylar kóligi jelisiniń uzyndyǵy – 200 (bary 91) km, esepti merzimde 377 km quraıdy. Qala kósheleri men qyzyl syzyqtardaǵy joldyń júrý bólikteriniń enin pysyqtaý úshin osy jumysta júk jáne jolaýshylar aǵynynyń kartogrammasy ázirlendi. Jeke avtomobılderdi turaqtarda, garajdarda, parkıngterde saqtaýdy uıymdastyrý kózdelgen. 6. Aýmaqty ınjenerlik daıyndaý jáne ınjenerlik qorǵaý 1. Aýmaqty ınjenerlik daıyndaý Aýmaqty ınjenerlik daıyndaý mynadaı is-sharalardy: 1) aýmaqty tiginen josparlaýdy; 2) jerústi aǵystaryn uıymdastyrýdy; 3) aýmaqty jerasty sýlarynyń jaıylýynan qorǵaýdy; 4) jasyl ekpelerdi sýarýdy uıymdastyrýdy; 5) qala aýmaǵyn Kaspıı teńiziniń aǵyndy tolqynynyń basyp qalýynan qorǵaýdy; 6) Atyraý qalasyndaǵy qazirgi bar tasqynǵa qarsy dambalardy jóndeýdi jáne kúsheıtýdi; 7) Atyraý qalasyndaǵy sý tasý qaýpi bar Jaıyq ózeniniń túbin tereńdetýdi jáne arnasyn keńeıtýdi, sondaı-aq jaǵalaryn bekitýdi qamtıdy. Bas josparda jerústi sýlaryn burýdy tehnıkalyq maqsattarda odan ári qoldaný úshin, tazartylǵannan keıin nóserlik káriz arqyly sorǵy stansııasy janyndaǵy jınaqtaýysh orlarǵa jabyq jolmen aıdaýmen júzege asyrý kózdelgen. Nóserlik kárizdi jobalaý kezinde qalanyń búkil aýmaǵyna aıdaıtyn sorǵy stansııalary bar biryńǵaı magıstraldy káriz ornatý kózdelgen. Barlyq jerlerde nóserlik júıe qalanyń perspektıvadaǵy drenajdyq júıesimen birge jobalandy. Drenajdyq júıe men nóserlik kárizdi bir transheıada ártúrli tereńdikte ornalastyrý usynylady. Qaýyrt kezeńderde (nóser jańbyrlar, qardyń qarqyndy erýi) qar jáne jańbyr sýlaryn drenajdyq sýlardyń qysymdy kárizi arqyly qalanyń syrtyna avarııalyq aǵyzyp jiberýdi qarastyrý qajet. Stasıonarlyq sorǵy stansııalaryn salý tıimsiz bolatyn Atyraý qalasynyń soltústigi men ońtústigindegi kishigirim perspektıvalyq qurylys alańdarynda modýldi tazartý qondyrǵylaryn ornatý kózdelip otyr. Jerasty sýlarynyń basýynan qorǵaý úshin qalada qatty mıneraldanǵan jerasty sýlaryn ónimdiligi az jerlerden tańdalǵan qala shekarasynan shamamen 15–20 shaqyrymda ornalasqan arnaıy býlandyrǵysh jınaqtaýyshqa buryp jiberýmen drenaj júıesiniń biryńǵaı keshenin qurý usynyldy. Atyraý qalasynda qazirgi bar tasqynǵa qarsy dambalardy jóndeý jáne kúsheıtý boıynsha, sondaı-aq Jaıyq ózeniniń tasý qaýpi bar arnalaryn tereńdetý jáne keńeıtý boıynsha is-sharalar eskerildi. Jobany ázirleý kezinde qýma tolqyn basýynan qorǵaý úshin tabıǵı damba retinde qoldanylýy tıis aınalma avtojol salý kózdeledi. 2. О́rt qaýipsizdigi Qazirgi ýaqytta qala aýmaǵynda 19 órt sóndirý avtomobıli bar 4 órt sóndirý deposy ornalasqan. Qazaqstan Respýblıkasynyń Indýstrııa jáne saýda mınıstrligi Qurylys jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq isteri komıtetiniń 2005 jylǵy 22 maýsymdaǵy № 177 buıryǵymen bekitilip, 2006 jylǵy 1 qańtardan bastap qoldanysqa engizilgen QR QN 2.02-30-2005 «О́rtke qarsy qyzmet organdary obektilerin jobalaý normalaryna» sáıkes, perspektıvada halqynyń sany 350,0 myń adamdy jáne aýmaǵy 45871,0 gektardy quraıtyn Atyraý qalasy úshin jalpy sany 132 órt sóndirý avtomobıli bar barlyǵy 18 órt sóndirý deposy qajet. Esepti merzimniń sońyna qaraı qazirgi 4 órt sóndirý deposynan basqa, 14 jańa órt sóndirý deposyn salý boljanyp otyr. Jobada qyzmet kórsetý radıýsy 3,0 km bolatyn órt sóndirý depolaryn magıstraldy kósheler men jalpyqalalyq mańyzy bar joldarǵa shyǵa alatyn jer ýchaskelerinde salý usynylǵan, bul rette tótenshe jaǵdaılar kezeńinde órt sóndirý úshin qajetti avtokólikter rezervi kózdelgen. Arnaıy órt sóndirý avtomobılderiniń sany: avtobaspaldaqtar men avtokótergishter – 6, gaz-tútinnen qorǵaý qyzmeti avtomobılderi − 3, baılanys jáne jaryqtandyrý avtokólikteri – 2. О́zenniń bolýy adamdardyń sýda bolýy kezinde adam ólimimen baılanysty tótenshe jaǵdaılardyń týyndaýyna ákeletin qosymsha qaýip týǵyzady. Adamdar keletin uıymdastyrylmaǵan jaǵajaılardyń bolýy, olardy sýda qutqarý qyzmetiniń bolmaýy demalýshylar ólimi qaýpin ulǵaıtady. Osyǵan oraı Bas josparda Jaıyq ózeni jaǵalaýyndaǵy demalys aımaqtarynda 1-razrıadty qutqarý stansııalaryn salý kózdelip otyr. Qysqy ýaqytta muz astynan balyq aýlaýmen shuǵyldanatyn adamdardy qutqarý úshin seń júrý aldynda jáne sol kezde Jaıyq ózenin baqylaýǵa arnalǵan aýa qaby bar birneshe kemeni satyp alý qajet. 7. Injenerlik ınfraqurylym 1. Sýmen jabdyqtaý Qalanyń turǵyn úı-kommýnaldyq sektory men ónerkásiptik kásiporyndaryn sýmen jabdyqtaý Jaıyq ózeninen jerústi sý tartýmen júzege asyrylady. Sýmen jabdyqtaýdyń jobalanatyn shemasynda sý tartý qurylysyn keńeıte, rekonstrýksııalaı jáne jańǵyrta otyryp, sýmen jabdyqtaý kózi retinde Jaıyq ózenin paıdalaný saqtalady. 2. Sý burý Qalyptasqan sý burý júıesi saqtalady. Kóp qabatty qurylys ortalyqtandyrylǵan káriz júıesimen qamtamasyz etiledi. Qalanyń oń jaǵalaý jáne sol jaǵalaý bólikterin kárizdendirý jeke-jeke júıelermen júrgiziledi. Bas josparda qalany Jaıyq ózeniniń eki jaǵalaýynan qýaty tıisti deńgeıdegi jáne ozyq tazartý tehnologııalary bar tazartý qurylystarymen qamtamasyz etý usynylady. Jańa tazartý qurylysynyń janynan tabıǵı aerasııasy bar bıotoǵandar ornalastyrýdy kózdeý usynylady, olar tazalanǵan sarqyndy sýlardyń sapasyn sý tutynýshylardyń paıda bolýyna qaraı ónerkásiptik sýmen jabdyqtaý úshin paıdalaný múmkindigine deıin jetkizedi. Qazirgi bar býlandyrǵysh toǵandardy («Týhlaıa balka») qurǵatý, zararsyzdandyrý jáne odan keıin qunarlylyǵyn qalpyna keltirýdi júrgizý usynylady. Bas josparda qoldanystaǵy káriz-sorǵy stansııalaryn (budan ári – KSS) rekonstrýksııalaý (sorǵysh jabdyqtardy aýystyrý, qalpyna keltirý jumystary), sondaı-aq jańa KSS salý kózdeledi. О́nerkásiptik kásiporyndar úshin tazalanǵan sarqyndy sýlardy qaıta qoldanýǵa múmkindik beretin aınalmaly sýmen jabdyqtaý júıesin qarastyrý qajet. Kárizdendirilmegen turǵyn úı qurylystarynyń sarqyndylary orlar men ájiqudyqtarda jınalyp, keıinnen arnaıy mashınalarmen jaqyn jerdegi káriz júıesine jetkiziledi. 3. Qala aýmaǵyn sanıtarııalyq tazartý Esepti kezeńniń sońyna qaraı qatty turmystyq qaldyqtyń (budan ári – QTQ) boljamdy kólemi 244,0 myń tonnany quraıdy. Qoldanystaǵy QTQ polıgonyn jańa aýmaqqa kóshirý usynylady. Jańa polıgonnyń qurylysyn júrgizý úshin 2013 jyly Atyraý qalasynan soltústik-batys baǵytta 15 km qashyqtyqta ornalasqan aýdany 50 gektar jer ýchaskesi bólindi. Jańa polıgonda QTQ-ny óńdeý zaýytyn salý usynylady. Sondaı-aq Bas josparda: qaldyqtardy kádege jaratý kesheniniń aýmaǵynda qaıtalama shıkizatty suryptaý jáne daıyndaý sehyn salý; qaldyqtardy termııalyq kádege jaratý alańyn salý (mazýttalǵan topyraq pen quramynda munaı bar qatty janǵysh qaldyqtardy qabyldaý jáne óńdeýge arnalǵan); joǵary sapaly kompost pen qarashirikti alý úshin tamaq jáne ósimdik qaldyqtaryn, jeke gıgıena quraldaryn qaıta óńdeý tehnologııasyn paıdalaný usynylady. 4. Elektrmen jabdyqtaý Qalanyń negizgi elektr óndirý kózderi – belgilengen elektr qýaty 314 MVt quraıtyn «Atyraý jylýelektrortalyǵy» aksıonerlik qoǵamy jáne belgilengen qýaty 30 MVt Atyraý munaı óńdeý zaýytynyń jylý elektr ortalyǵy bolyp tabylady. Atyraý qalasynyń elektrmen jabdyqtaý jaǵdaıy 2013 jylǵa mynadaı kórsetkishtermen sıpattaldy: 1) elektr tutyný – 762,757 mln. kVt.saǵ; 2) elektr júktemesi barynsha kóp (jeke menshik) – 167 MVt; 3) elektr stansııalarynyń belgilengen jáne qoldanystaǵy qýaty – 332 jáne 326 MVt; 3) elektr stansııalaryndaǵy elektr óndirý – 801 mln. kVt.saǵ. Atyraý qalasy boıynsha elektr júktemeleriniń jıyntyǵy men jyldyq elektr energııasyn tutyný jobalyq kezeńder boıynsha: 1) birinshi kezekke: elektr júktemeleri – 308,98 MVt, elektr energııasyn jyldyq tutyný – 836,61407 mln. kVt.saǵ.; 2) esepti merzimge: elektr júktemeleri – 432,8 MVt, elektr energııasyn jyldyq tutyný – 1072,49080 mln. kVt.saǵ. Qalanyń aýmaqtyq damýy jelimen soltústikke qaraı júredi. Sondyqtan bul aýdandardyń artyp kele jatqan júktemelerin jabý úshin tutynýshylardy senimdi túrde elektrmen jabdyqtaıtyn «kishkene kópir» shemasy bar eki jańa kishi stansııa (ári qaraı – KS) salý usynylady. Qorshaǵan ortany jáne halyqty shýdan jáne elektr-magnıttik áserlerden qorǵaý maqsatynda jobalanatyn kishi stansııalardy jabyq túrde salý usynylady. Birinshi kezekte, «Novaıa» 110 kV KS (Talqaıran aýyly) bir kishi stansııany, al ekinshi «Novaıa-1» 110 kV KS (Almaly aýylynyń ońtústigine qaraı) esepti merzimde salý usynylady. О́nerkásiptik kásiporyndar júktemeleriniń ósýine baılanysty Ońtústik-Shyǵys ónerkásiptik aýdanyndaǵy elektr jelilerin kúsheıtý úshin 3 – ortalyq taratý stansııasynyń jańa kishi stansııasyn salý usynylady. Tutynýshylardy senimdi túrde elektr energııasymen jabdyqtaýdy qamtamasyz etý jelilerin basqarý júıelerin engize otyryp, qalanyń elektrmen jabdyqtaý júıesin odan ári damytý úshin fızıkalyq jáne moraldy turǵyda eskirgen jabdyqtardy bólshektep, jańa qural-jabdyqtardy (mıkroprosessorly qorǵanyshtary bar elektrlik-gazdy jáne vakýýmdy ajyratqyshtar jáne taǵy basqalary) paıdalana otyryp, qoldanystaǵy KS-tardy rekonstrýksııalaý qajet. Birinshi kezekte mynalardy júrgizý usynylady: 1) qýatyn tutyný deńgeıine deıin ulǵaıta otyryp, tozyǵy jetken 10/0,4 kV kabeldi transformatorlyq kishi stansııalardy aýystyrý jáne kabeldik elektr berý jelilerin (budan ári – KEJ) salý; 2) KEJ jelilerin zamanaýı ólsheý aspaptaryna aýystyra otyryp, rekonstrýksııalaý; 3) qazirgi qoldanystaǵy 6/0,4 kV transformatorlyq kishi stansııalardyń qýaty jetkiliksiz bolǵan kezde, olardy kúsheıtý jáne 6/0,4 kV jańa transformatorlyq kishi stansııalar ornatý. Atyraý qalasynda kerneýi 35 kV jelilerdi odan ári salý quptalmaıdy. Qalypty jumys jasaý úshin qoldanystaǵy kerneýi 35 kV jelilerdi rekonstrýksııalaý jáne KS pen 35 kV KEJ bólshekteı otyryp, tutynýshylardy 110 kV qýattandyrý ortalyǵyna birtindep aýystyrý kózdelgen. 5. Jylýmen jabdyqtaý «Atyraý jylýelektrortalyǵy» aksıonerlik qoǵamy. Stansııanyń belgilengen elektr qýaty – 314 MVt, jylý qýaty – 695 Gkal/saǵ. Aksıonerlik qoǵamnyń derekterine sáıkes esepti jyly jylýdy jiberý barlyǵy 591420 Gkal, onyń ishinde, kommýnaldyq-turmystyq sektorǵa – 388920 Gkal, ónerkásiptik kásiporyndarǵa – 202500 Gkal qurady. Batys aýdandyq (Fın) qazandyǵy. Qazandyqtyń jylý qýaty – 100 Gkal/saǵ. «Atyraý Sý Arnasy» kommýnaldyq memlekettik kásipornynyń qazandyǵy. Qazandyqtyń jalpy jylý qýaty – 7,7 Gkal/saǵ. Qalanyń usaq qazandyqtarynyń jylý qýatynyń jıyntyǵy 100 Gkal/saǵ qurady. О́sip kele jatqan júktemelerdi jabý úshin stansııanyń tehnologııalyq jaı-kúıin qazirgi zamanǵy álemdik standarttar deńgeıine deıin jetkize otyryp, «Atyraý jylý elektr ortalyǵy» aksıonerlik qoǵamynyń eskirgen jabdyqtaryn tehnıkalyq turǵydan qaıta jaraqtandyrý, jańǵyrtý jáne aýystyrý qajet. Oń jaǵalaýdaǵy qazirgi bar Batys aýdandyq qazandyǵyn esepti merzimde qosymsha sý jylytý qazandaryn qoıý arqyly keńeıtip, ony rezervtegi qýat retinde, sondaı-aq qaýyrt rejımde paıdalana otyryp, jylý qýatyn 300 Gkal/saǵatqa deıin jetkizý usynylady. Budan basqa magıstraldy munaı qubyrlarynyń artynda ornalasqan kóp qabatty qurylystardy jylýmen jáne ystyq sýmen qamtamasyz etý úshin jańa eki kommýnaldyq qazandyq salý usynylady. Qalanyń eseptik jylý júktemeleriniń jıyntyǵy: birinshi kezekke – 2224 Gkal/saǵ; esepti merzimde – 2735 Gkal/saǵ. Jylý jelileriniń jalpy uzyndyǵy eki júz shaqyrymnan asady. Magıstraldy jylý jelileriniń jaǵdaıy paıdalaný merziminiń uzaqtyǵyna baılanysty birshama tozǵandyǵymen sıpattalady. Qazirgi kezde jylý jelilerin, jabdyqtardy rekonstrýksııalaýǵa jáne jańǵyrtýǵa, jylýdy oqshaýlandyrý jáne taǵy da basqa jumystardy júrgizýge baǵyttalǵan «Atyraý jylý júıesi» aksıonerlik qoǵamynyń ınvestısııalyq baǵdarlamasy iske asyrylýda. 6. Gazben jabdyqtaý Qala men irgeles eldi mekenderdi jobalyq kezeńde qaladan soltústikke qaraı 18-20 shaqyrym qashyqtyqta ótetin «Maqat – Soltústik Kavkaz» magıstraldy gaz qubyrynan gazben jabdyqtaý saqtalady. Joǵary, ortasha jáne tómen qysymdy gaz qubyrlary arqyly qalada qalyptasqan gaz taratý júıesi saqtalady. Esepti jylǵa qala boıynsha gazdyń jyldyq shyǵystary – 2259,81 mıllıon tekshe metrdi quraıdy. Qala shekaralarynyń keńeıýine jáne turǵyn qurylystardyń bos aýmaqtarǵa shyǵýyna baılanysty qoldanystaǵy «Gazprommash-50» gaz taratý stansııasy (odan ári – GTS) qala sheginde qaldy. Normatıvtik qujattamalardyń talaptaryna sáıkes «Gazprommash-50» GTS-yn jańa aýmaqqa aýystyrý usynylady. 7. Radıohabar taratý jáne televızııa Bas josparda halyqty tótenshe jaǵdaılar kezinde habardar etý júıesin qamtıtyn efırlik radıohabar taratýdy damytý qajettiligi atap kórsetiledi. 8. Sharýashylyq qyzmettiń qorshaǵan ortaǵa áserin aldyn ala baǵalaý Atyraý qalasynyń negizgi atmosferalyq aýa lastaǵyshtary atmosferaǵa aıtarlyqtaı shyǵaryndy jasaıtyn qalanyń iri kásiporyndary bolyp tabylady. Osy kásiporyndar kózderinen atmosferalyq aýaǵa jalpy mólsheri jylyna 40 myń tonnadan astam zattar shyǵarylady. Qarastyrylyp otyrǵan kásiporyndardyń jalpy shyǵaryndylarynyń negizgi úlesi «QazTransOıl» aksıonerlik qoǵamynyń Atyraý munaı qubyry basqarmasyna (29,09%) jáne «Atyraý munaı óńdeý zaýyty» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigine (27,70%) tıesili. Paıyzdyq kórsetkishi boıynsha bulardan keıin «Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy, jolaýshylar kóligi jáne avtokólik joldary qalalyq bólimi» memlekettik mekemesiniń «Arnaýlyavtobaza» kommýnaldyq memlekettik kásiporny (18,04%), «Atyraý jylýelektrortalyǵy» aksıonerlik qoǵamy (13,18%) jáne «Atyraý» munaı aıdaý stansııasy (5,5%) ornalasqan. Qalǵan kásiporyndardyń jalpy shyǵaryndylary (t/jyl) 2-den kem jáne tipti 1% quraıdy. Atmosferalyq aýadaǵy jerdegi shoǵyrlandyrýdyń eseptik taldaýy olardyń jol beriletin 1 shekti shoǵyrlandyrýdan (jobada qarastyrylǵan qalǵan kásiporyndardyń úlesi) aspaıtynyn anyqtady. Atmosferanyń lastaný ındeksi boıynsha Atyraý qalasy Qazaqstan Respýblıkasy qalalarynyń ishinde onynshy orynda tur. Atyraý qalasynyń qorshaǵan tabıǵı ortasynyń sapasyn saqtaý jáne jaqsartý maqsatynda osy jobada tehnogendi áserdi azaıtý sharalary usynylady. Olardyń qataryna mynadaı is-sharalar jatady: 1) qurylys júrgizý úshin jaqsy jeldetiletin, jer qabaty lastanýynyń ınversııa jáne kýmýlıasııa qubylystarynan tys aýmaqtardy tańdaý; 2) turǵyn úılerge deıin normatıvtik sanıtarııalyq-qorǵaý aımaqtaryn saqtamaıtyn ónerkásiptik kásiporyndardy turǵyn úı qurylystarynan tysqary shyǵarý; 3) qaladaǵy mıkroklımattyq jaǵdaıdy jaqsartýǵa yqpal etetin jasyl ekpelerdiń sanıtarııalyq-qorǵaý, sýdan qorǵaý jáne jelden qorǵaý jolaqtary bar jalpy qoldanystaǵy biryńǵaı, ózara baılanysty jasyl ekpeler júıesin uıymdastyrý; 4) 500 metrden 1000 metrge deıingi aýqymdy sanıtarııalyq-qorǵaý aımaqtaryn qurýdy talap etetin hımııa salasyndaǵy jańa ónerkásipterden turatyn ónerkásiptik aýdandardy uıymdastyrý; 5) Bas jospar boıynsha ónerkásip alańdarynda ornalasqan turǵyn alaptaryn, olardyń ornyna sanıtarııalyq-qorǵaý aımaqtardy uıymdastyra otyryp, birtindep shyǵarý. Sý resýrstaryn utymdy paıdalaný jáne lastaný men taýsylýdan qorǵaý ári sanıtarııalyq-epıdemıologııalyq qolaılylyǵy maqsatynda Bas josparda sý qorǵaý is-sharalary kesheni kózdelgen, olardyń ishinde mynalar negizgi bolyp tabylady: 1) Jaıyq ózeninen belgilengen resmı sý qorǵaý aımaqtary men jolaqtaryn jáne olardy qoldaný reglamentterin saqtaý; 2) qoldanystaǵy sharýashylyq-aýyz sýmen jabdyqtaýdyń ortalyqtandyrylǵan júıesin rekonstrýksııalaý jáne jańǵyrtylǵan júıe salý; 3) barlyq súzý stansııalarynda aýyz sýdy natrıı gıpohlorıdimen zararsyzdandyrý; 4) qalanyń qazirgi jáne jańadan jobalanyp jatqan aýdandarynda qoldanystaǵy káriz jelilerin rekonstrýksııalaý jáne jańalaryn salý; 5) bıologııalyq tazartylǵan sarqyndy sýlardy qoldanystaǵy býlandyrǵysh jınaqtaýyshqa jibere otyryp, ónerkásiptik sýmen jabdyqtaýǵa sý jetkizý úshin qosymsha tereń tazartý qurylystaryn salýmen, bıologııalyq tazartý qurylystaryn salyp, qalanyń oń jaǵalaý bóligindegi ortalyqtandyrylǵan káriz júıesin keńeıtý jáne rekonstrýksııalaý; 6) qalanyń sol jaǵalaý bóliginde ornalasqan tolyq jasandy bıologııalyq tazartatyn jańa (ishinara salynǵan) jańǵyrtylǵan kárizdik tazartý qurylystaryn salý; 7) tabıǵı aerasııasy bar kárizdik-tazartý stansııasy (budan ári – KTS) janynan bıotoǵandar qurý, bul tazartylǵan sarqyndy sýlardyń sapasyn sý tutynýshylarynyń paıda bolýyna qaraı ónerkásiptik sýmen jabdyqtaýǵa paıdalaný múmkindigine deıin jetkizýge múmkindik beredi; 8) tazartylǵan jáne jete tazartylǵan sarqyndy sýlardy ónerkásiptik sýmen jabdyqtaýǵa, jasyl ekpelerdi sýarýǵa jáne jol jabyndaryna sý shashýǵa paıdalaný; 9) qalanyń turǵyn aýmaqtarynda ornalasqan ónerkásiptik aımaqtar, qurylys alańdary, qoıma sharýashylyqtary, avtosharýashylyqtar aýmaqtarynan, sondaı-aq asa lastanǵan ýchaskelerden (benzın quıý stansııalarynan, avtoturaqtardan, avtobýs stansııalarynan, saýda ortalyqtarynan) shyqqan lastanǵan sarqyndy sýlardy jaýyndyq sý burý júıesine nemese ortalyqtandyrylǵan sý burý júıesine jiberýden buryn aldyn ala tazartý; 10) modýldik tazartý qondyrǵylaryn ornata otyryp nóserlik káriz salý; 11) «Týhlaıa balka» býlandyrý alqaptarynda topyraq qunarlylyǵyn qalpyna keltirý is-sharalaryn júrgizý; 12) qaldyqtardy jınaý, tasymaldaý jáne kádege jaratý júıesin jetildirý; 13) QTQ polıgony bazasynda QTQ óńdeý zaýytyn salý. Atyraý qalasynyń Bas josparynda kózdelgen is-sharalar kesheni qolaıly ári jaıly tynys-tirshilik etý ortasyn qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. 9. Atyraý oblysynyń Atyraý qalasy bas josparynyń negizgi tehnıkalyq-ekonomıkalyq kórsetkishteri R/s № Kórsetkishter О́lshem birligi Qazirgi jaǵdaıy Birinshi kezeń Esepti merzim 1 2 3 4 5 6 1 Aýmaq 1.1 Qala, kent shekarasy shekte­­rindegi eldi mekenniń jáne aýyldyq eldi meken shekarasy jerleriniń aýdany, barlyǵy ga 16566,0 45871,0 45871,0 onyń ishinde: 1.1.1 turǵyn úı jáne qoǵamdyq qurylystar, onyń ishinde: ga 1987,00 3394,90 5464,80 1.1.1.1 úı (páter) janyndaǵy jer telimi bar úı-jaılyq jáne bloktalǵan qurylystar ga 1601,00 2811,80 4504,80 1.1.1.2 az qabatty kóp páterli turǵyn úılerdiń qurylystary ga 91,00 137,30 205,60 1.1.1.3 kóp qabatty kóp páterli turǵyn úılerdiń qurylystary ga 295,00 445,80 754,40 1.1.2 qoǵamdyq qurylys ga 401,0 553,00 746,00 1.1.3 ónerkásiptik jáne kom­mý­naldyq-qoıma qurylystary ga 1573,0 2575,0 3240,1 onyń ishinde: ga 1.1.3.1 ónerkásiptik qurylys ga 1451,0 2320,0 2790,0 1.1.3.2 kommýnaldyq qurylys ga 88,0 200,0 365,1 1.1.3.3 qoıma qurylysy ga 34,0 55,0 85,0 1.1.4 kólik, baılanys, ınjenerlik kommýnıkasııalar ga 1168,5 4388,5 4388,5 onyń ishinde: 1.1.4.1 syrtqy kólik (temir jol, avtomobıl, ózen, teńiz, áýe jáne qubyr jelisi) jáne baılanys ga 946,5 1278,5 1278,5 1.1.4.2 magıstraldy ınjenerlik jeliler men qurylystar ga 222,0 3110,0 3110,0 1.1.5 erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar, onyń ishinde ga - 410,0 410,0 1.1.5.1 ormandar men orman-baqtar ga - 410,0 410,0 1.1.6 sý aıdyndary men akvatorııalar, onyń ishinde ga 3927,0 5568,5 5568,5 1.1.6.1 ózender, tabıǵı jáne jasandy sý aıdyndary ga 327,0 1100,0 1100,0 1.1.6.2 sý qorǵaý aımaqtary ga 350,0 1210,0 1210,0 1.1.6.3 gıdrotehnıkalyq qurylystar ga 3229,5 3229,5 3229,5 1.1.6.4 sý sharýashylyǵy qurylystary ga 20,5 29,0 29,0 1.1.7 aýyl sharýashylyǵy paıdalanatyn ga 509,0 509,0 509,0 onyń ishinde: ga 1.1.7.1 egistik jerler ga 359,0 359,0 359,0 1.1.7.2 baqtar men júzimdikter ga 150,0 150,0 150,0 1.1.8 jalpy paıdalanýdaǵy ga 1527,0 2031,0 2984,0 onyń ishinde: ga 1.1.8.1 kósheler, joldar, ótkelder ga 1421,0 1817,0 244 9,0 1.1.8.2 sý aıdyndary, jaǵajaılar, jaǵalaýlar ga 23,0 51,0 97,0 1.1.8.3 saıabaqtar, gúlzarlar, jelekjoldar ga 83,0 163,0 438,0 1.1.9 arnaıy maqsattaǵy aýmaqtar ga 40,0 37,5 37,5 1.1.10 zırattardyń aýmaqtary ga 176,0 277,0 325,0 1.1.11 sanıtarııalyq-qorǵaý aýmaqtary ga 1896,0 3259,0 2875,0 1.1.12 Rezervtik , onyń ishinde ga 3361